DAO-bouwers aan het woord: ‘Het is nog best chaos, maar je kunt snel innoveren’

Er ontstaan steeds meer decentrale autonome organisaties (DAO), maar waarom zou je voor die vorm kiezen? Werkprocessen zijn verregaand te automatiseren en de blockchain geeft vertrouwen, stellen voorstanders. Fiscaal en juridisch zitten er echter flinke haken en ogen aan. Twee DAO-makers geven context. ‘Stakeholdermanagement is de grootste potentie.’
Michiel Degruytere, medeoprichter Foragers.io
Bedrijfsconcept
Foragers.io vindt dat mensen zich niet langer op basis van tijd moeten laten inhuren. Je kunt namelijk nooit meer tijd verkopen dan je hebt. Bovendien kan inhuur op basis van tijd een incentive geven om langer over een opdracht te doen. Door de factor tijd eruit te halen en prestatiegericht werken centraal te stellen, moet er een ander systeem ontstaan.
Het idee daarbij is dat individuen zich ook tot als een soort multidisciplinaire teams kunnen organiseren om opdrachten uit te voeren, waar andere ‘klusplatformen’ zich vooral op individuele werkers richten. Door samen te werken, kunnen grotere taken worden uitgevoerd en wordt voorkomen dat iedereen aan een probleem werkt en slechts één iemand – diegene die de oplossing vindt – betaald krijgt, zoals bij een platform als HackerOne gebruikelijk is.
De werkwijze hierbij is dat een opdrachtgever een opdracht aanbiedt, hiervoor het budget dat hij daarvoor beschikbaar heeft vooraf stalt in een digitale kluis en geïnteresseerden een voorstel kunnen indienen voor het uitvoeren van de klus. De opdracht wordt opgedeeld in fases, waarbij er per uitgevoerde fase een betaling vrijkomt, als die naar behoren is uitgevoerd.
Waarom doe je dit in de vorm van een DAO?
“Die keuze hebben we achteraf gemaakt”, zegt Degruytere. “We waren al een tijdje bezig om het businessidee vorm te geven en kwamen er achter dat het heel lastig is om het systeem zoals wij dat voor ogen hebben zonder escrow (geblokkeerde rekening, red.), blockchain en smart contracts te doen. Je kunt hiermee namelijk veel automatiseren en alles heel vloeiend maken.” En dan is er nog een heel praktische reden dat zijn oog erop viel: een DAO is technisch veel voordeliger dan werken met reguliere software. Wat voor een jong bedrijf dat gebootstrapt werkt extra gunstig is.
Middels de DAO heeft iedereen die binnen het systeem werkt een stem in wat er gebeurt. Het systeem is zo ingericht dat er eenvoudig gestemd kan worden over kwesties. Indien er voldoende stemmen uitgebracht zijn, kunnen middels een smart contract dan een of meerdere handelingen automatisch in gang gezet worden. “Zo heb je niet alleen tijdens een personeelsmeeting inspraak, maar voortdurend”, benadrukt Degruytere. Het systeem helpt bij het beslechten van geschillen over premies, het aanwijzen van premies voor goede daden en het voorstellen van gemeenschapsoplossingen.
Belangrijk is volgens hem ook de equity-verdeling bij Foragers.io. Door te werken met tokens – digitale punten die zijn te verdienen – krijgt iedereen die actief is binnen het systeem een deel van de omzet krijgen. Bij Foragers.io krijgt de agency krijgt dus wat minder, omdat iedereen eigenaar is, maar er is wel een incentive om met zijn allen de organisatie te laten floreren. Doordat de regels rond de verdeling in smart contracts ligt besloten, worden de verdiensten bij akkoord vrijwel real time verdeeld.
Een andere reden is transparantie. De officiële communicatie die plaatsvindt is inzichtelijk en traceerbaar. Wat logisch klinkt, maar wat binnen DAO’s extra nodig is, meent Degruytere. Controle en vertrouwen zijn belangrijk omdat het bij blockchain-gebaseerde activiteiten mogelijk is dat mensen ook anoniem deelnemen.
Met welke uitdagingen heb je te maken?
Een belangrijke uitdaging blijkt de communicatie. Want hoewel in theorie gunstig is dat alle deelnemers een stem hebben, moeten zij die in de praktijk ook laten gelden. Voor de geldigheid van besluiten is een minimaal aantal stemmen nodig, maar niet iedereen is per definitie actief bezig met de policies en de governance in de DAO, merkt Degruytere. “De back-office verdwijnt niet als je kiest voor een DAO. Je moet contracten tekenen, mensen uitbetalen, andere uitgaven doen et cetera.”
In zijn ervaring – de Degruytere helpt buiten Foragers.io ook andere DAO’s opzetten – verlopen grote stappen als het nemen van grote beslissingen, het opzetten van teams en het aanwijzen van budgetten doorgaans soepel. De meer operationele handelingen kunnen lastiger zijn. “Als je als persoon betaald wilt worden, dan is er vaak een multi-signature nodig. Dat is heel mooi, veilig en transparant. Maar het zijn vaak core team members die dat dat moeten tekenen en die zijn heel druk. Je kunt heel veel automatiseren, maar hebt toch echt menselijke handelingen nodig.”
Buiten dat verdient ook security veel aandacht. “In een escrow-contract kan honderdduizend dollar zitten voor een opdracht van een cliënt. En als één iemand een bug vindt in jouw contract, dan kun je dat geld kwijt zijn. Die transactie kan je niet meer terugdraaien, want zo werkt dat op de blockchain. Teams die je met security kunnen helpen zijn er wel, maar die zijn vaak al volgeboekt.”
Een probleem waar veel DAO’s tegenaanlopen is het gebrek aan een breed, legaal ondersteunend framework. Het blijkt lastig om alles binnen de wet te regelen. Werkt de tokenomics bijvoorbeeld als een aandeel en moet het daarom gereguleerd worden? En hoe, hoeveel en waar moet er belasting worden betaald? Een bankrekening openen blijkt als onmogelijk. “Het is heel moeilijk om het in Europa volledig legaal op te zetten. Mede doordat je niet één persoon hebt waar je de organisatie aan toe kan schrijven. Je hebt zelfs niet eens alle identiteiten van iedereen die deelneemt.”
Mede hierdoor kiezen veel DAO’s voor de oprichting van een stichting. En wordt er gekozen voor plekken als Liechtenstein, Wyoming (Verenigde Staten) en de Marshall Eilanden, die bekend staan om hun gunstige klimaat voor het structureren van een DAO. Degruytere wijst ook op de MiCa die aanstaande is, een Europese wet die zich richt op het structureren van crypto-assets.
Chaos
“Het is nog best chaos”, stelt Degruytere. “Je wordt vaak wel in het diepe gegooid, maar dat maakt het ook weer interessant. Het is een heel erg meritocratisch systeem. Je kunt met je eigen innovaties en ideeën indruk maken. Niemand vraagt om opleidingscertificaten of zelfs identiteit. Het gaat erom wat je doet.”
 
Luuk Weber, oprichter Kolektivo
Concept
Curaçao heeft als valuta de gulden die gekoppeld is aan de Amerikaanse Dollar. Een erfenis van de rol van het eiland in de keten van olieproductie. Inmiddels is er behoefte aan een ander, duurzamer systeem, vindt Kolektivo. Om hier naartoe te werken is er een toolkit ontwikkeld voor een ‘community currency’. Bedoeld als aanvulling op de lokale fiat op plekken waar er niet voldoende cash/kapitaal is. Kort gesteld kan er een digitale munt (lees: tokens) gecreëerd worden op basis van een zelf gekozen onderpand. Kolektivo kijkt in het geval van Curaçao naar natuurlijke assets, zoals bossen, riffen en mangroven. Alsook frisse lucht en schoon water. Zaken die van waarde zijn voor de mens. De tokens die daarop worden uitgegeven, beschermen het onderpand. In deze dus de natuur.
Waarbij Kolektivo zich gesteund voelt in de ontwikkeling dat er wereldwijd steeds meer waarde wordt toegekend aan de natuur. Ter vergelijking: zoals er carbon-credits zijn, kunnen er ook biodiversiteits-credits komen of marine-credits. Doordat er in Kolektivo’s aanpak een fysiek onderpand is, in plaats van een valute gebaseerd op vertrouwen (zoals vele crypto’s), is de waarde ook mee te nemen naar andere plekken op de wereld, stelt Weber. “Dat kan alleen als je onderpand wereldwijd wordt gewaardeerd.”
Waarom doe je dit in de vorm van een DAO?
“Om het te protocolleren. Net als een bitcoin of ethereum. Als je wat wij doen als één bedrijf doet, kan je niet de wereldwijde bereik behalen dat nodig is”, zegt Weber. Door het te gieten in een protocol, dat door verschillende stakeholders wordt gemanaged, denkt hij betere stakeholdermanagement te kunnen doen. Want alle partijen die een aandeel in het project hebben, hebben middels de DAO een stem in het geheel. Tegelijkertijd maakt de organisatievorm het tot een geheel, met een eigen merk.
Anders gesteld wordt de DAO dus niet op operationeel niveau (als hr- of marketingtool) gebruikt, maar op strategisch niveau, verklaart hij. “Het collectief van alle stakeholders die gezamenlijk beslissingen maken. De enige plek waar we een single source of truth hebben.”
Gevraagd naar wat gebruikelijke stakeholders zijn, refereert Weber aan PrimeDAO, een organisatie die tools ontwikkelt om DAO’s beter te laten samenwerken, waar hij aan meebouwt. Gebruikers, bouwers en investeerders zitten daar als stakeholders in. “We proberen daar overlap voor te creëren. Mijn venture groep Kolektivo Labs gebruikt PrimeDAO’s technologie voor klanten, helpt de technologie te ontwikkelen en we bezitten tokens.” Er is Kolektivo dus veel aan gelegen dat het goed gaat met PrimeDAO, wil hij maar zeggen. Als hij geen tokens had, zou hij eerder overstappen naar een ander platform. “Stakeholdermanagement is de grootste potentie.”
Dat Kolektivo een DAO is, geeft ook voordelen bij toegangscontrole, vervolgt Weber. De regels daaromtrent liggen besloten in NFT’s – die dus niet zoals door vele anderen worden ingezet als digitaal (artistiek) object, maar een functionele rol spelen. Daarvoor moet je een diep begrip hebben van wie wat moet doen en wie welke rechten heeft, stelt Weber. “De blockchain is fundamenteel een vertrouwensmachine. Alles moet terug te leiden naar de identiteit de DAO. As jij een recht hebt dat niet gealloceerd is door de DAO kunnen de token-holders jou niet terugroepen of controleren en ben je buiten de limieten van de organisatie bezig.”
Om dit concreter te maken: je kan bijvoorbeeld instellen dat een bepaald adres in kan loggen op de Twitter account van de organisatie. En als diegene iets verklooit, kan hij door de DAO de toegang ontzegd worden doordat er een token wordt verbrand of teruggehaald.
Met welke uitdagingen heb je te maken?
Die zitten met name in de fiscale en juridische  hoek, zegt Weber. Er is geen volledig passende entiteit om de digital native en werkelijke wereld feilloos samen te laten werken. En financieel en fiscaal gezien is er voortdurend een vertaalslag nodig van wat er op de blockchain gebeurt en hoe dit precies in het bestaande systeem afgerekend dient te worden. “Er zijn veel omwegen nodig die het allemaal moeilijker maken.”
Hoewel een ‘juridisch omhulsel’ als een LLC (limited liability company) door steeds meer DAO’s gekozen wordt om de kloof te dichten, heeft dit voor Weber niet de voorkeur. Die kan namelijk niet in Nederland opgericht worden en dus moet je uitwijken naar het buitenland. “Maar niemand wil dat echt. Ik niet, mijn collega’s niet en de Nederlandse staat denk ik ook niet. Die wil gewoon dat we hier alles netjes afrekenen.” Zijn bedrijven zijn volgens hem dan ook op reguliere wijze op Europees niveau georganiseerd.
Mede hierdoor wordt de DAO dus alleen voor strategische doelen gebruikt. Er wordt bijvoorbeeld zo min mogelijk gestemd. Stemmen over welke kleur hoed er op een bepaald plaatje moet komen is leuk, maar als het gaat om beslissingen over grote investeringen, die mensen met verwachtingen hebben gedaan, dan is dit anders, stelt Weber. Als je het op hoog niveau wilt doen, moet je volgens hem verbinding maken met de echte wereld.
En daar schuurt het. “Ik zou alles op de bockchain kunnen doen als het mocht. Contracten maken die tokens verdelen, stemsystemen ontwikkelen… Zonder al te veel moeite kun je veel, maar dat is voor mij geen voordeel. Controlestructuren ontwikkelen die boven individuen gaan bijvoorbeeld wel. Ik kan bijvoorbeeld nooit in mijn eentje een gek idee erdoor drukken. We gebruiken het stemmen bijna nooit met mijn team, maar ik betaal ze wel uit in crypto omdat betalingen van euro naar gulden omslachtig zijn.”
Take away
Wie zich in de organisatievorm verdiept, zal merken dat de meningen over wat een DAO precies is, verschilt. Meestal vanuit de vraag hoe decentraal en autonoom zijn ze eigenlijk zijn. Weber ziet ‘internet-first’ dan ook als een betere benaming. Of in goed Nederlands: een digitale organisatie. Maar wel één die boven de natiestaat staat en wereldwijd opereert.

Lees hier het bericht